Impresjonizm w Polsce

Wrzesień 10th, 2010

Przyjęło się uważać, że jeden z pierwszych polskich obrazów, w którym pojawiły się elementy impresjonistyczne, to ,,Altana” Aleksandra Gierymskiego (1850–1901) i szkice do niej z lat 1876–1882. W tym obrazie artysta bardzo nowocześnie podszedł do barw i analizy ich zachowania w promieniach światła
207 Impresjonizm w Polsce Autor po mistrzowsku rozwiązał wiele problemów artystycznych, na przykład odblaski na pergoli czy grę świateł na karafce z czerwonym winem.Bardzo trafnie nowy nurt ocenił Wojciech Gerson (1831–1901): ,,Artysta patrzy na barwę, na światło i oddaje to, co widział – barwę i światło. Jeśli bezpośrednim wynikiem tego patrzenia są plamy – maluje plamy, notując zaś pędzlem prawie w lot doznane wrażenie, jest impresjonistą”. Uczniowie Wojciecha Gersona: Józef Pankiewicz (1866–1940), Władysław Podkowiński (1866–1895) i Leon Wyczółkowski (1852–1936), w 1889 roku przebywają w Paryżu. Z zainteresowaniem chłoną to, czym żyje artystyczna bohema, a więc podejściem artystów francuskich do malarstwa i technik malarskich. Sami zaczynają tworzyć w nowym duchu. Rok później, gdy chcą swoje płótna wystawić w warszawskiej Zachęcie, spotyka ich zawód. Większość ich prac nie została przyjęta. Wzorem swoich francuskich kolegów zaprezentowali je w prywatnym salonie znanego mecenasa sztuki, Aleksandra Krywulta. Wkrótce Józef Pankiewicz namalował cykl krajobrazów z okolic Kazimierza nad Wisłą. Niektóre jego prace zdumiewająco dobrze nawiązują do stylistyki Vincenta van Gogha. W tym czasie intensywnie tworzy także Władysław Podkowiński. Doskonałym tego przykładem są obrazy przedstawiające widok z okna jego warszawskiej pracowni na Nowy Świat latem i zimą, a także szereg obrazów z plenerów z lat 1891 i 1892. Przebywał wtedy w majątku Juliusza Maszyńskiego Mokra Wieś i u Miłosza Kotarbińskiego w pobliskim Chrzęsnem. To w tym czasie powstają m.in. ,,Dzieci w ogrodzie”. Jedno z przedstawionych na obrazie dzieci to późniejszy filozof Tadeusz Kotarbiński. Namalowane krótkie cienie świadczą, że dzieło powstało w południe; biała furtka prowadząca do ogrodu mieni się wszystkimi odcieniami błękitu. Choć artysta nie używał białej farby, czujemy, że furtka jest biała. Podkowiński namalował ją inną barwą, bo furtka widziana była od zacienionej strony. Efektami, jakie wywołuje mocne światło słoneczne, zajmuje się malarze także w innych obrazach. Ich faktura niemal wiruje i faluje. Rzeczą uderzającą jest to, że artysta nie obawiał się malowania pod słońce, co stanowiło duże wyzwanie. Malarz zajmował wtedy bardzo przemyślane miejsce, tak że światło bezpośrednio go nie oślepiało, a jednocześnie umożliwiało wydobycie dynamizmu w całej kompozycji. Nieco odmienne problemy artystyczne pojawiają się w płótnie ,,Mokra Wieś”, gdzie dominującym elementem kompozycji jest woda i powstałe na niej refleksy. Był to ulubiony temat w twórczości impresjonistów i nie trzeba się dziwić, że woda stanowi także temat innych obrazów Podkowińskiego, ot, chociażby w obrazie zatytułowanym ,,Strumień między drzewami”.
Kolejnym malarzem, który po powrocie z Francji żywiołowo przeżywał swój kontakt z impresjonizmem, był Leon Wyczółkowski. Przez pewien czas malował na Polesiu i Ukrainie. Szereg jego płócien doskonale oddaje doświadczenia paryskie. Świadomie używał zasady kontrastu barw, gdzie na przykład zachodzącemu w czerwieni słońcu odpowiadają zielonkawe cienie.
Na kresach przez pewien czas malował też Jan Stanisławski (1860–1907). Jego prace stanowią idealny przykład zastosowania wczesnego etapu dywizjonizmu.
Dwóch krakowskich artystów, Stanisław Wyspiański (1869–1907) i Józef Mehoffer (1869–1946) także przeżyło epizod impresjonistyczny, kiedy znaleźli się w Paryżu. Co prawda, nie stali się aktywnymi propagatorami tego nurtu, ale z pewnością to doświadczenie miało wpływ na ich malarstwo.
Zamykając przegląd polskich twórców doby impresjonizmu, należy wspomnieć o Oldze Boznańskiej (1865–1940). Malarka ta, sama, podobnie jak Aleksander Gierymski, doszła do idei impresjonizmu i została jej wierna przez całe życie. Jej impresjonizm był nacechowany nieco innym ładunkiem emocjonalnym niż ten, który dostrzegamy u impresjonistów francuskich. Jedną z prac artystki jest obraz ,,Katedra w Pizie”. W tym płótnie uderza monochromatyzm odcieni i silnie skontrastowane oświetlenie bezpośrednie i pośrednie. Impresjonizm pozostawił po sobie bogaty dorobek artystyczny i stał się najważniejszym punktem wyjścia dla nurtów sztuki współczesnej.
Obrazy mistrzów tego czasu były za ich życia często kupowane za bezcen, nieraz jako ciekawostka, swoiste kuriozum. Z czasem opinia na ten temat diametralnie się zmieniła. Obecnie dzieła impresjonistów osiągają najwyższe ceny na światowych aukcjach i stanowią cenne uzupełnienie ekspozycji w liczących się galeriach publicznych i prywatnych.”

Podobne:

Tags:

 Posted by admin  malarstwo olejne  Komentarze są wyłączone

Comments are closed.