Historia kubizmu
Kubizm właściwy poprzedziła faza prekubistyczna zwana także cézannowską. Historia kubizmu rozpoczyna się od obrazu Picassa z 1907 roku „Panny z Awinionu” 
Picasso zerwał w nim z całą dotychczasową tradycją, zaprzeczając najbardziej podstawowym założeniom estetycznym w sztuce. Przestała istnieć głębia przestrzeni, a formy ciała ludzkiego utraciły naturalną budowę. Picasso nie przedstawiał pięknych aktów kobiecych. Umyślnie łamał i deformował ciała kobiet. Dzielił je na geometryczne fragmenty z ostro zaznaczonymi konturami, a twarze namalował skrótowo na wzór murzyńskich masek. Malarz świadomie zniszczył humanistyczne piękno natury, budując nową, czysto malarską rzeczywistość.
Początkowo obraz ten nawet w gronie najbliższych przyjaciół Picassa nie spotkał się z aprobatą. Jednakże szybko się to zmieniło. W ślady Picassa poszedł krytyczny jeszcze niedawno Braque. Obaj artyści zaczęli tworzyć obrazy o podobnych cechach. Ich głównym motywem były pejzaże, a źródłem inspiracji malarstwo Cézanne’a. Geometryzowali oni formy przedmiotów, sprowadzali je, jak sugerował Cézanne, do najprostszych brył przestrzennych, poddając surowej syntetyzacji. Domy przypominające klocki pozbawiali drzwi i okien, a drzewa liści. Zlikwidowali przestrzeń między przedmiotami znajdującymi się na poszczególnych planach. Przedmioty, zbliżając się do siebie, ściśle przylegały i spiętrzały nad sobą bez przestrzegania zasad logiki. Układy form były coraz bardziej odrealnione, podporządkowane z góry założonym koncepcjom kompozycyjnym nie liczącym się z prawdą rzeczy, lecz tylko z doskonałością własnego świata. Skrócili perspektywę, powodując spłaszczenie przestrzeni. Aby podkreślić wyrazistość brył, ograniczyli paletę barw do szarości, brązów, beżów, zieleni. Obrazy stawały się coraz bardziej monochromatyczne (jednobarwne). Głównym osiągnięciem tego okresu było przezwyciężenie iluzjonistycznych tendencji malarstwa, charakteryzujących sztukę europejską od czasów renesansu. Zanegowane zostały zasady, według których od ponad 400 lat wyznaczano na obrazach trójwymiarową głębię przestrzenną.
Przez kilka pierwszych lat krytyka nie była dla kubistów łaskawa. Braque bezskutecznie próbował wystawić w 1908 roku na Salonie Jesiennym w Paryżu swe nowo powstałe pejzaże z Estaque. Jury odrzuciło je, wydając niepochlebną opinię. Kiedy Braque wystawił obrazy w prywatnej galerii Kahnweilera, wpływowy krytyk Louis Vauxcelles napisał o wystawie: „Pan Braque jest młodym człowiekiem bardzo zuchwałym. Ośmielił go sprowadzający na manowce przykład Picassa (…). Być może, zaciążył na nim ponad miarę styl Cézanne’a i przypomnienie statycznej sztuki Egipcjan. Posługuje się straszliwymi uproszczeniami, konstruuje metalicznych, zdeformowanych nieboraków. Gardzi formą, sprowadza wszystko: krajobrazy, postaci, domy do schematów geometrycznych, do kubów”. Rok później krytyka nazwała prześmiewczo Picassa i Braque’a kubistami, szydząc, że dla nich sztuka „zatrzymała się na epoce kamienia”, a „kubizm to bzdurny wynalazek głupców”. Piszący te ironiczne słowa nie przeczuwali, że już niedługo cała europejska awangarda i nowoczesna sztuka pójdą ścieżkami wyznaczonymi przez kubizm.
W cytowanych wyżej wypowiedziach Louisa Vauxcellesa po raz pierwszy pojawiły się terminy „kubizm” i „kubiści”. Użyte złośliwie dla wykpienia Braque’a i Picassa, szybko przyjęły się, tracąc swe pierwotnie negatywne znaczenie. Pochodzą one od francuskiego słowa cube, czyli „sześcian”, „kostka”, które nasunęło się krytykowi patrzącemu na pierwsze kubistyczne pejzaże. Należy więc pamiętać, że nazwa tylko częściowo jest adekwatna do istoty tej sztuki. Picasso i Braque odcinali się od niej przez długie lata, natomiast zaakceptowali ją łatwo artyści korzystający z ich doświadczeń. Nazwę usankcjonowało ukazanie się w 1912 roku teoretycznej rozprawy Alberta Gleizesa i Jeana Metzingera o kubizmie.”
Podobne:
Tags: sztuka
