Surrealizm
Surrealizm narodził się w okresie powszechnego kryzysu ideowego i głębokiej depresji, jaka powstała w Europie po I wojnie światowej. Był wyrazem buntu młodych artystów wobec mieszczańskiego społeczeństwa oraz istniejącej rzeczywistości społecznej i politycznej 
W ich rozumieniu wojna ostatecznie ujawniła kryzys cywilizacji zachodniej, bankructwo, fałsz i pustkę zasad oraz wartości, na których wspierały się społeczeństwa burżuazyjne. Młodzi gniewni podważyli wartość rozumu, wiarę w logikę ludzkich działań oraz oficjalne ideologie, które nie tylko nie zapobiegały wojnom, ale uzasadniały konieczność wzajemnych rzezi na polach bitew. Pierwszą reakcją środowiska artystycznego na taki stan rzeczy był ruch dadaistów (1916–1923), przyjmujących jako swoje kredo destrukcję, bezlitosną negację i szyderstwo z wszelkich powszechnie uznanych wartości. Dadaizm nie miał jednak programu konstruktywnego. Twórcy paryskiej grupy Dada: André Breton i Louis Aragon, znudzeni jałowością samej negacji stali się inspiratorami surrealizmu. Szybko dołączyło do nich wielu innych dadaistów: Tristan Tzara, Hans Arp, Francis Picabia, Marcel Duchamp, Max Ernst.
Surrealizm mianem sztuki określa to, co powstało spontanicznie, jakby przypadkowo, będąc efektem procesów zachodzących w sferze podświadomości. W „Manifeście surrealistycznym” Breton dał taką definicję surrealizmu: „Czysty psychiczny automatyzm, za pomocą którego pragnie się wyrazić [...] rzeczywiste funkcjonowanie myśli. Dyktando myśli bez jakiejkolwiek kontroli rozumu, będące poza jakimikolwiek względami estetycznymi lub moralnymi”. Artystyczną działalnością surrealistów kierowały względy poznawcze – penetracje stanów podświadomości. Piękno i estetyka przestały mieć znaczenie. Sztuka surrealistyczna chciała burzyć utarte schematy widzenia świata, będąc środkiem, który ma moc przekształcania ludzkiej świadomości.”
Podobne:
Tags: sztuka polska
